Vast of variabel energiecontract: wat kies je nu de prijzen stijgen?

Vast of variabel energiecontract? Nu de energieprijzen stijgen, is dat voor veel huishoudens ineens een vraag van nu. Volgens de ACM hebben ongeveer 3,7 miljoen huishoudens een variabel of dynamisch contract, en zij merken de hogere prijzen nu al in hun maandbedrag.

Heb je zonnepanelen, of denk je aan een thuisbatterij? Dan speelt er nog iets. Op 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling. Het contract dat je nu kiest, loopt dus vaak door in een heel andere situatie. We zetten het op een rijtje.

Wil je eerst weten wat een dynamisch energiecontract voor jou kan betekenen? Op die pagina lees je wanneer het past bij je zonnepanelen of thuisbatterij.

In dit artikel lees je:

• Wat de ACM nu meldt over de energieprijzen
• Wat er gebeurt als je vaste contract afloopt
• Het verschil tussen een vast, variabel en dynamisch contract
• Waar je op let met zonnepanelen nu de saldering stopt
• Welk contract past bij een thuisbatterij

Wat meldt de ACM over de stijgende energieprijzen?

De ACM ziet dat steeds meer huishoudens de gestegen energieprijzen in hun portemonnee merken.

Dat staat in de Energiemonitor van de ACM van 16 oktober 2026. De belangrijkste cijfers:

• De gasprijs op de groothandelsmarkt staat rond de 86 euro per megawattuur. Dat is de hoogste stand sinds december 2022.
• Aangeboden vaste gascontracten werden de afgelopen maand bijna 5 procent duurder, variabele ongeveer 1,5 procent.
• Aangeboden stroomcontracten stegen in dezelfde maand met 5 tot 8 procent, afhankelijk van de looptijd.
• Sinds 1 juli ligt het gasverbruik ongeveer 5 procent lager dan een jaar eerder.

Ook de ongeveer 700.000 huishoudens op een warmtenet gaan het merken. Hun maximumtarieven hangen aan de gasprijs. De ACM verwacht dat een gemiddeld warmtenethuishouden in 2027 zo’n kwart meer betaalt voor warmte.

Waarom de gasprijs zo hard steeg, lees je in ons artikel over de gasprijs op het hoogste niveau in jaren. En hoe gas doorwerkt in je stroomprijs, leggen we uit in heeft de gasprijs invloed op de stroomprijs?

Wat gebeurt er als je vaste energiecontract afloopt?

Na afloop van een vast contract kom je automatisch op een variabel contract terecht, meldt de ACM.

Dat gebeurt dus ook als je zelf niets doet. Je tarief staat dan niet meer vast. Daardoor groeit het aantal variabele contracten, terwijl het aantal huishoudens met een vast contract al maanden daalt.

Huishoudens met een vast contract merken de hoge prijzen volgens de ACM zodra hun contract afloopt. Loopt jouw contract deze winter af? Dan is het slim om nu al te kijken wat je daarna wilt.

Goed om te weten: een variabel contract kun je opzeggen zonder opzegvergoeding. Je zit dus niet vast aan het tarief dat je na afloop krijgt.

Vast of variabel energiecontract: wat is het verschil?

Bij een vast energiecontract staat je tarief vast voor de hele looptijd, bij een variabel energiecontract mag je leverancier het tarief tussendoor aanpassen.

Daarnaast is er nog een derde smaak: het dynamische contract. Zo werken ze volgens ACM ConsuWijzer:

Vast energiecontract

Je prijs staat vast, bijvoorbeeld voor een jaar of langer. Dat geeft rust, maar is vaak duurder. Wordt energie goedkoper, dan profiteer je niet mee. Stop je eerder, dan betaal je waarschijnlijk een opzegvergoeding.

Variabel energiecontract

Je leverancier mag de tarieven aanpassen, vaak rond 1 januari en 1 juli. Een lage welkomstprijs kan dus later veranderen. Overstappen kan zonder opzegvergoeding.

Dynamisch energiecontract

Bij een dynamisch energiecontract volgt je prijs de groothandelsmarkt. Stroom verandert per kwartier of per uur van prijs, gas per dag. Dat kan voordelig uitpakken, maar ook duurder. Ook hier betaal je geen opzegvergoeding.

Een uitgebreidere uitleg met voorbeelden vind je in de verschillende energiecontracten.

Is een vast of variabel energiecontract nu slimmer?

Dat hangt af van hoeveel zekerheid je wilt, want niemand weet hoe de energieprijzen zich deze winter ontwikkelen.

Met een vast contract weet je wat je betaalt, ook als de prijzen verder stijgen. Maar je legt je tarief wel vast op een moment dat aangeboden contracten net duurder zijn geworden. Dalen de prijzen later, dan blijf je het hogere tarief betalen.

Met een variabel contract beweeg je mee. Dalen de prijzen, dan merk je dat. Stijgen ze verder, dan ook.

Eerlijk is eerlijk: wij kunnen niet voorspellen welke keuze goedkoper uitpakt. Dat kan niemand. Kijk dus vooral naar wat bij jou past. Kun je een hogere rekening opvangen? Of slaap je beter met een vast bedrag?

ACM ConsuWijzer geeft een paar praktische tips bij het vergelijken:

• Kijk naar de vaste kosten én naar de prijs per kilowattuur en per kuub.
• Gebruik meer dan één prijsvergelijker.
• Sluit geen contract af tijdens een verkoopgesprek aan de telefoon.
• Vergelijk de terugleverkosten als je zonnepanelen hebt.

Waar let je op met zonnepanelen nu de saldering stopt?

Met zonnepanelen kijk je naast de stroomprijs ook naar de terugleververgoeding en de terugleverkosten, want vanaf 1 januari 2027 bepalen die wat je teruggeleverde stroom oplevert.

De salderingsregeling stopt op 1 januari 2027. Daarna verrekent je leverancier je verbruik en je teruglevering niet meer met elkaar. Voor stroom die je teruglevert, krijg je een terugleververgoeding.

Volgens ACM ConsuWijzer bepaalt je leverancier zelf hoe hoog die vergoeding is, zolang die redelijk is. Tot 1 januari 2030 moet het minstens 50 procent zijn van de stroomprijs zonder energiebelasting en btw.

Daar staan vaak terugleverkosten tegenover. De ACM waarschuwt dat die soms hoger uitvallen dan de vergoeding voor je teruggeleverde stroom.

Loopt je vaste contract door na 1 januari 2027?

Dan mag je leverancier je terugleververgoeding niet wijzigen, schrijft ACM ConsuWijzer. Andere voorwaarden mag hij alleen aanpassen als in je huidige voorwaarden duidelijk staat waarom dat mag. Gebeurt dat, dan kun je kosteloos overstappen. Lees dus de kleine letters voordat je tekent.

Welk energiecontract past bij een thuisbatterij?

Met een thuisbatterij haal je met een dynamisch contract vaak het meeste uit je batterij, als die slim wordt aangestuurd; met een vast of variabel contract bespaar je vooral door meer eigen zonnestroom te gebruiken.

Met een vast of variabel contract

Je batterij slaat overdag zonnestroom op die je ’s avonds zelf gebruikt. Dat heet zelfconsumptie. Na het einde van de saldering wordt dat meer waard, omdat teruggeleverde stroom dan minder oplevert. Of het voor jou loont, reken je uit met ons artikel is een thuisbatterij rendabel?

Met een dynamisch contract

Je batterij kan ook laden uit het net als stroom goedkoop is, en die stroom gebruiken in dure uren. Daarvoor heb je slimme aansturing nodig, meestal via een energiemanagementsysteem (EMS). Hoe dat in de praktijk werkt, lees je in thuisbatterij sturen op uurprijzen.

Let op bij contracten die aan een batterij vastzitten

Sommige leveranciers bieden een contract dat samenwerkt met een thuisbatterij. ACM ConsuWijzer raadt aan daar goed over na te denken. Stap je over, dan werkt je batterij mogelijk niet meer met het energieprogramma van je oude leverancier.

Een belofte is het nooit. Wat een batterij oplevert, hangt af van je verbruik, je opwek, je contract en de prijsverschillen.

Wat kun je nu het beste doen?

Begin bij je eigen contract en verbruik, en vergelijk pas daarna.

1. Zoek uit wanneer je contract afloopt

Kijk in je contract of de app van je leverancier. Zo weet je of en wanneer je op een variabel tarief komt.

2. Pak je jaarafrekening erbij

Met je echte verbruik en je teruglevering vergelijk je veel eerlijker dan met een schatting.

3. Vergelijk ook de teruglevering

Heb je zonnepanelen? Zet de terugleververgoeding en de terugleverkosten naast elkaar. Na 2027 telt dat zwaarder mee.

4. Neem je plannen voor 2027 mee

Denk je aan een thuisbatterij? Kies dan geen contract dat je straks in de weg zit. Wil je weten welke maat bij je past, lees dan welke thuisbatterij heb ik nodig?

Veelgestelde vragen

Kom je na een vast contract automatisch op een variabel contract?

Ja. Volgens de ACM kom je na afloop van een vast contract automatisch op een variabel contract terecht. Dat kun je zonder opzegvergoeding opzeggen.

Wat is een variabel energiecontract?

Een variabel energiecontract is een contract waarbij je leverancier de tarieven tussendoor mag aanpassen, vaak rond 1 januari en 1 juli. Je kunt het opzeggen zonder opzegvergoeding.

Hoeveel huishoudens hebben een variabel of dynamisch contract?

Volgens de Energiemonitor van de ACM van 16 oktober 2026 hebben ongeveer 3,7 miljoen huishoudens een variabel of dynamisch contract voor stroom en gas.

Is een dynamisch energiecontract verstandig met zonnepanelen?

Dat kan, als je je verbruik kunt verschuiven, bijvoorbeeld met een thuisbatterij of slimme laadpaal. Let op: bij een dynamisch contract kan je terugleververgoeding vaker veranderen.

Mag mijn leverancier mijn vaste contract aanpassen als de saldering stopt?

Je terugleververgoeding mag bij een vast tarief niet veranderen. Andere voorwaarden alleen als dat duidelijk in je huidige voorwaarden staat, en dan mag je kosteloos overstappen.

Helpt een thuisbatterij tegen hogere energieprijzen?

Een thuisbatterij maakt je gasrekening niet lager. Wel kun je meer eigen zonnestroom gebruiken en, met een dynamisch contract, goedkope stroom bewaren voor dure uren.

Zo, alles op een (batte)rijtje

De energieprijzen stijgen en volgens de ACM merken steeds meer huishoudens dat. Heb je een variabel of dynamisch contract, dan voel je het nu. Heb je een vast contract, dan merk je het zodra dat afloopt, want daarna kom je automatisch op een variabel tarief.

Vast of variabel? Dat is vooral een keuze tussen zekerheid en flexibiliteit. Met zonnepanelen kijk je ook naar de teruglevering, want vanaf 1 januari 2027 stopt de saldering. En denk je aan een thuisbatterij, kies dan een contract dat daarbij past.

Twijfel je wat bij jouw woning past? Vraag vrijblijvend advies aan, of bekijk eerst welke thuisbatterij bij jouw situatie past.