Woensdag 24 juni 2026. De zon verdwijnt achter de horizon, airco’s draaien op volle kracht, en op de stroommarkt exploderen de prijzen. Meer dan 90 cent per kilowattuur op de handelsmarkt, inclusief belasting zelfs boven de euro. Een record voor Nederland, zeggen energiedeskundigen. Maar hoe kan dat, en had je je kunnen voorbereiden? We zetten het rustig op een (batte)rijtje 😉.
Wie een dynamisch energiecontract heeft, keek gisteravond flink raar op. En wie er geen heeft, vroeg zich misschien af wat al dat ophef was. De korte versie: er kwamen drie ongunstige factoren tegelijk samen. De langere versie is interessanter, want die legt ook uit hoe je je hier de volgende keer beter op kunt instellen.
In dit artikel lees je:
- De perfecte storm: drie oorzaken tegelijk
- De Belgische factor
- Gascentrales: dure reddingsvluchten
- Wat betekent dit voor jouw energiecontract?
- Voor wie een thuisbatterij heeft: een kans
- Hoe bescherm je jezelf tegen piekprijzen?
- Veelgestelde vragen
De perfecte storm: drie oorzaken tegelijk
Stroomprijs is simpel: hoge vraag plus laag aanbod is hoge prijs. Wat woensdag gebeurde, was een perfecte samenloop van beide kanten tegelijk.
Eerst de vraagkant. Nederland had te maken met extreme hitte. Iedereen die een airco heeft, zette die aan, en wel precies op het moment dat het buiten het heetst aanvoelt: de avond. Een gemiddelde airco verbruikt 1,5 tot 2 kilowattuur. Miljoenen airco’s tegelijk, allemaal op dat ene moment. Dat tikt aan.
Dan het aanbod. Overdag levert zonne-energie in Nederland enorme hoeveelheden stroom. Maar ’s avonds daalt de zon, en verdwijnt dat aanbod razendsnel. Tegelijk stond er nauwelijks wind. De twee grootste bronnen van goedkope, schone stroom vielen tegelijkertijd weg, precies op het moment dat de vraag piekde.
“Hoge vraag door de hitte, maar ook een laag aanbod doordat er minder zonne-energie wordt opgewekt en er weinig wind staat”, verklaarde energiedeskundige Martien Visser aan de NOS. Drie factoren tegelijk, en de prijs schoot door het dak.
De Belgische factor
Er was nog een vierde factor die veel mensen niet kennen: België. Onze zuiderburen zijn sterk afhankelijk van kernenergie. Maar op dit moment zijn veel van die kerncentrales in onderhoud. Juist nu, midden in een hittegolf, was dat aanbod dus weggevallen.
En omdat de Europese elektriciteitsmarkt één grote verbonden markt is, heeft dat direct gevolgen voor Nederland. Als België tekortkomt, koopt het stroom in bij buurlanden. Nederland levert dan mee, maar daardoor stijgt de prijs hier ook. Je bent als land onderdeel van een groter systeem, of je dat wilt of niet.
Energiedeskundige Jan Willem Zwang legde het zo uit: “Omdat de elektriciteitsmarkt een Europese markt is, leveren we op dit soort dagen met extreme hitte ook veel aan buurlanden, maar daardoor gaat onze prijs ook omhoog.”
Gascentrales: dure reddingsvluchten
Als zon en wind wegvallen, moeten gascentrales bijspringen. Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Door de enorme groei van zonne-energie draaien gascentrales in de zomer veel minder uren dan vroeger. Ze staan dus vaker stil, en opstarten kost geld.
Die hogere opstartkosten rekenen ze door in de prijs die ze vragen voor hun stroom. Op een gewone dag met veel zon merk je daar niets van. Maar op een avond zoals woensdag, als er ineens veel extra vermogen nodig is, zijn het juist de gascentrales die de piek moeten opvangen en de hoge prijs bepalen.
Klinkt als een ontwerpfout van de energietransitie, maar het is eigenlijk een logisch gevolg: hoe meer goedkope zonne-energie er overdag is, hoe minder uren gascentrales draaien, en hoe hoger de prijs die ze moeten vragen om winstgevend te blijven. Op papier een paradox, in de praktijk een structureel kenmerk van de moderne stroommarkt.
Wat betekent dit voor jouw energiecontract?
Dynamisch contract: gevaar én kans
Voor de ruim een miljoen Nederlanders met een dynamisch energiecontract was woensdag een dag om goed op te letten. Bij een dynamisch contract betaal je elk uur een andere prijs, gebaseerd op de actuele stroommarkt. Op een zonnige middag kan dat minder dan 5 cent per kWh zijn. Op woensdagavond was het meer dan 90 cent, inclusief belasting zelfs boven de euro.
Een wasbeurt op 60 graden kost normaal een paar cent aan stroom. Woensdagavond kon diezelfde wasbeurt meer dan een euro extra kosten. Een elektrische oven die twee uur draait? Reken maar door.
Tegelijk is een dynamisch contract voor de juiste mensen juist een voordeel. Wie zijn verbruik weet te verschuiven naar goedkope uren, of wie een thuisbatterij heeft om in te spelen op de markt, kan er flink op besparen of zelfs geld mee verdienen. De hoge piekprijs van woensdag was voor hen geen probleem, maar een kans.
Vast contract: geen verrassing, maar ook geen voordeel
Wie een vast tarief heeft, merkte woensdag niets van de piekprijs. Je betaalt elke dag hetzelfde, ongeacht wat er op de markt gebeurt. Dat geeft rust, maar je profiteert ook niet van de goedkope uren overdag waarop zonne-energie de prijs soms zelfs negatief maakt. Meer over hoe die negatieve stroomprijzen werken, lees je in ons artikel over negatieve stroomprijzen en wat dat voor zonnepaneelhouders betekent.
Voor wie een thuisbatterij heeft: een kans
Energiedeskundige Jan Willem Zwang zei het zelf al tegen de NOS: “Ik laad mijn batterij in de middag op tegen lage kosten, en dan kan ik in de avond terugleveren aan het net. Daar kan je zeker aan verdienen.”
Precies dat is waar een thuisbatterij in combinatie met een dynamisch contract voor bedoeld is. Overdag, als zonne-energie overvloedig en goedkoop is, laad je de batterij vol. ’s Avonds, als de prijs piekt, gebruik je die opgeslagen energie en lever je eventueel terug aan het net. Op een dag als woensdag kan dat een serieuze opbrengst zijn.
Dit noemen we sturen op uurprijzen: je batterij en je verbruik afstemmen op de schommelingen in de stroomprijs. Meer over hoe dat werkt in de praktijk, lees je in ons artikel over thuisbatterij sturen op uurprijzen.
Heb je zonnepanelen én een thuisbatterij? Dan combineer je opwek, opslag en slim verbruik in één systeem. Dat maakt je het meest weerbaar tegen piekprijzen, en het meest flexibel om ervan te profiteren. Meer over hoe een thuisbatterij helpt bij netcongestie én prijspieken lees je in ons artikel over thuisbatterij als oplossing voor netcongestie.
Hoe bescherm je jezelf tegen piekprijzen?
Niet iedereen heeft een thuisbatterij of zonnepanelen. Maar ook zonder die investeringen zijn er dingen die je kunt doen.
De belangrijkste: weet wanneer de piekuren zijn. Bij een dynamisch contract zijn de prijzen van de volgende dag ’s middags al bekend via de EPEX-spotmarkt. Veel leveranciers tonen die in hun app. Check het de avond tevoren en verschuif zware apparaten bewust naar de goedkope uren.
Denk aan: de vaatwasser, wasmachine of droger op een timer zetten voor de nacht of de vroege ochtend. Een elektrische auto niet ’s avonds maar ’s nachts laden. De oven vermijden op piekmomenten en kiezen voor magnetron of airfryer.
Eerlijk is eerlijk: dit vraagt wat aandacht, zeker in het begin. Maar wie er eenmaal in zit, merkt hoe snel je gewoontes veranderen en hoe dat terugkomt op de rekening.
Wil je structureel minder kwetsbaar zijn voor prijspieken? Dan is een combinatie van zonnepanelen, een thuisbatterij en een dynamisch contract de meest volledige oplossing. De batterij buffert overdag opgewekte energie en ontlast je op dure avonduren volledig van het net.
Zo, alles op een (batte)rijtje
Woensdag 24 juni was geen toeval en geen uitzondering. Het was de uitkomst van een samenloop die vaker zal voorkomen: hitte, weinig wind, dalende zon en een Europese markt die alles met elkaar verbindt. De energietransitie maakt stroom gemiddeld goedkoper, maar piekprijzen worden daardoor juist scherper.
Dat is geen reden voor paniek, maar wel een reden om na te denken. Wie zijn verbruik kan verschuiven, heeft al een voorsprong. Wie een thuisbatterij heeft, heeft die voorsprong op zijn grootst. En wie dat nu nog niet heeft, weet in ieder geval waarom die keuze steeds interessanter wordt.
Wil je weten wat in jouw situatie de slimste stap is? Schets je situatie via ons offerteformulier en we kijken samen met je mee, zonder verkooppraatjes.
Veelgestelde vragen
Hoe hoog was de stroomprijs op 24 juni 2026 precies?
Op de Europese handelsmarkt (EPEX) liep de prijs op tot meer dan 90 cent per kilowattuur. Inclusief energiebelasting en btw betaalden mensen met een dynamisch contract op dat moment meer dan 1 euro per kilowattuur. Dat is een record voor Nederland sinds de introductie van dynamische energiecontracten in 2017.
Was dit het hoogste ooit?
Het was een record voor het tijdperk van dynamische energiecontracten, maar niet het absolute record ooit. In 2003 was er een piek van 2 euro per kilowattuur. Dat was echter in een compleet andere energiemarkt, lang voor de massale uitrol van zonnepanelen en wind.
Hoe weet ik van tevoren wanneer de stroomprijs hoog is?
De dag-aheadprijzen worden elke dag rond 13.00 uur gepubliceerd op de EPEX-markt. De meeste leveranciers van dynamische contracten tonen deze in hun app. Kijk de avond tevoren even naar de verwachte prijzen voor de volgende dag en plan je zware verbruik daarop.
Wat als ik een vast energietarief heb?
Dan merk je niets van dagelijkse prijsschommelingen op je rekening. Wel betaal je altijd hetzelfde, ook als stroom overdag spotgoedkoop of zelfs negatief geprijsd is. Een dynamisch contract is voordeliger als je je verbruik kunt verschuiven, zeker in combinatie met zonnepanelen of een batterij.
Kan klimaatverandering dit soort situaties vaker laten voorkomen?
Ja. Door hogere gemiddelde temperaturen komen hittegolven vaker en intenser voor. Meer hitte betekent meer aircogebruik, meer vraag naar stroom en meer kans op prijspieken. De energietransitie maakt het stroomsysteem tegelijk schoner én gevoeliger voor extreme weersomstandigheden. Investeren in eigen opslag is dan ook geen luxe meer.
Hoe kan ik profiteren van een hoge stroomprijs in plaats van er last van te hebben?
Door een thuisbatterij te laden op goedkope momenten en die energie te gebruiken of terug te leveren op dure momenten. In combinatie met een dynamisch contract en zonnepanelen kun je op een dag als woensdag 24 juni netto geld verdienen in plaats van betalen. Meer hierover lees je in ons artikel over thuisbatterij sturen op uurprijzen.
